Ngứa toàn thân mà da không có tổn thương

Đây là tình huống mà bác sĩ da liễu thường phải nhìn ra ngoài phạm vi của da.

Vì sao tình huống này khác

• Không có tổn thương da để chẩn đoán
• Chỉ có vết gãi là thứ nhìn thấy
• Nguyên nhân thường nằm bên trong
• Cần xét nghiệm để tìm
• Không thể chẩn đoán bằng mắt

Những vết xước do gãi là hậu quả chứ không phải nguyên nhân.

Nguyên nhân thường gặp nhất

• Da khô là nguyên nhân phổ biến nhất
• Nhất là ở người cao tuổi
• Nặng hơn vào mùa lạnh
• Nặng hơn sau tắm nước nóng
• Cải thiện rõ với dưỡng ẩm

Thử dưỡng ẩm đều đặn vài tuần là bước đầu hợp lý ở phần lớn trường hợp.

Cách phân biệt ngứa do da khô

• Da sờ thấy khô và có vảy mịn
• Nặng hơn ở cẳng chân
• Cải thiện khi dưỡng ẩm
• Không kèm triệu chứng toàn thân
• Liên quan tới thời tiết

Cẳng chân là nơi biểu hiện rõ nhất của ngứa do da khô.

Khi nghi liên quan tới gan

• Ngứa có thể xuất hiện trước vàng da
• Nặng hơn ở lòng bàn tay và bàn chân
• Có thể kèm nước tiểu sẫm
• Có thể kèm phân nhạt màu
• Cần xét nghiệm gan

Ngứa dữ dội ở lòng bàn tay và bàn chân là dấu hiệu đáng chú ý.

Khi nghi liên quan tới thận

• Hay gặp ở người bệnh thận giai đoạn nặng
• Ngứa toàn thân dai dẳng
• Có thể kèm da khô rõ
• Cần đánh giá chức năng thận
• Điều trị bệnh nền giúp cải thiện

Ở người đã biết có bệnh thận, ngứa là triệu chứng cần được nói với bác sĩ.

Khi nghi liên quan tới tuyến giáp

• Cả cường và suy giáp đều có thể gây ngứa
• Có thể kèm thay đổi cân nặng
• Kèm thay đổi nhịp tim
• Kèm thay đổi ở tóc và móng
• Xét nghiệm đơn giản phát hiện được

Đây là nguyên nhân dễ phát hiện và điều trị được nên rất đáng loại trừ.

Khi nghi thiếu sắt

• Thiếu sắt có thể gây ngứa
• Kèm mệt mỏi và da xanh
• Có thể kèm khó thở khi gắng sức
• Xét nghiệm máu đơn giản
• Cần tìm cả nguyên nhân gây thiếu sắt

Tìm ra thiếu sắt mới là nửa đầu, nửa sau là tìm vì sao thiếu.

Về ngứa và bệnh máu

• Một số bệnh máu gây ngứa toàn thân
• Có thể ngứa sau khi tắm nước nóng
• Có thể kèm sụt cân và đổ mồ hôi đêm
• Có thể kèm hạch to
• Là lý do quan trọng để đi khám

Ngứa kèm sụt cân, sốt và đổ mồ hôi đêm là nhóm dấu hiệu cần khám sớm.

Ngứa do thuốc

• Rất nhiều thuốc gây ngứa
• Có thể không có ban đi kèm
• Có thể xuất hiện sau khi dùng đã lâu
• Kể cả thực phẩm chức năng
• Không tự ngừng thuốc mà hỏi bác sĩ

Thuốc dùng đã nhiều tháng vẫn có thể là nguyên nhân.

Ngứa trong thai kỳ

• Ngứa nhẹ do da căng là thường gặp
• Nhưng ngứa dữ dội ở lòng bàn tay và bàn chân cần khám ngay
• Nhất là vào cuối thai kỳ
• Có thể liên quan tới gan
• Ảnh hưởng tới thai nên không được chậm trễ

Ngứa dữ dội ở lòng bàn tay và bàn chân trong thai kỳ cần đi khám ngay.

Ngứa ở người cao tuổi

• Rất thường gặp do da khô
• Nhưng cũng cần loại trừ nguyên nhân khác
• Xem lại danh sách thuốc
• Đánh giá dinh dưỡng
• Không mặc định là do tuổi

Cho rằng ngứa ở tuổi cao là chuyện đương nhiên có thể bỏ lỡ nguyên nhân điều trị được.

Những gì có thể làm ngay

• Dưỡng ẩm toàn thân sau tắm
• Tắm nước ấm không nóng
• Sữa tắm dịu nhẹ
• Mặc cotton rộng
• Giữ móng tay ngắn

Những việc này vừa giúp giảm ngứa vừa giúp thấy được có phải do da khô hay không.

Ghi lại để đưa bác sĩ

• Ngứa từ khi nào
• Nặng nhất lúc nào trong ngày
• Có liên quan tới tắm hay thời tiết không
• Đã dùng thuốc gì mới
• Có triệu chứng nào khác không

Mối liên hệ với việc tắm nước nóng là chi tiết bác sĩ luôn hỏi tới.

Khi nào cần đi khám

• Kéo dài nhiều tuần không cải thiện
• Không đáp ứng với dưỡng ẩm
• Kèm sụt cân hoặc mệt mỏi
• Kèm vàng da hoặc nước tiểu sẫm
• Kèm sốt hoặc đổ mồ hôi đêm

Ngứa không cải thiện sau vài tuần dưỡng ẩm đều đặn là lý do đủ để đi khám.

Cách nghĩ thực tế

• Ngứa không tổn thương da cần được tìm nguyên nhân
• Da khô là nguyên nhân phổ biến nhất
• Thử dưỡng ẩm đều đặn vài tuần trước
• Ngứa kèm sụt cân hoặc vàng da cần khám sớm
• Ngứa dữ dội lòng bàn tay chân khi mang thai cần khám ngay

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy đi khám khi ngứa kéo dài không rõ nguyên nhân.

Câu hỏi thường gặp