Bỏng nắng không phải chuyện nhỏ qua vài ngày là hết, nó để lại dấu vết lâu hơn nhiều.
Điều gì xảy ra khi bỏng nắng
- Tế bào da bị tổn thương ở mức phân tử
- Cơ thể phản ứng viêm
- Đỏ, đau và nóng
- Có thể có bọng nước
- Tổn thương tích luỹ lâu dài
Cảm giác đau chỉ là phần nhìn thấy được của tổn thương ở mức tế bào.
Triệu chứng xuất hiện muộn
- Không đau ngay lúc đang phơi nắng
- Đỏ rõ nhất sau vài giờ
- Nên dễ bị quá liều mà không biết
- Không dựa vào cảm giác để dừng lại
- Dựa vào thời gian và bảo vệ
Không thấy đau lúc đang nắng không có nghĩa là chưa bị tổn thương.
Xử lý ngay
- Vào bóng râm hoặc trong nhà
- Làm mát bằng nước mát
- Tắm nước mát hoặc đắp khăn ẩm
- Không dùng đá trực tiếp
- Uống nhiều nước
Đá lạnh áp trực tiếp có thể làm tổn thương thêm vùng da đang bỏng.
Bù nước
- Bỏng nắng làm mất nước qua da
- Uống nước đều đặn
- Theo dõi lượng nước tiểu
- Chóng mặt là dấu hiệu mất nước
- Đi khám nếu không giữ được nước
Mất nước là phần nguy hiểm mà nhiều người không nghĩ tới khi bị bỏng nắng.
Dưỡng ẩm
- Dùng sản phẩm dịu nhẹ
- Không hương liệu
- Bôi khi da còn hơi ẩm
- Loại có gel lô hội được nhiều người thấy dễ chịu
- Tránh sản phẩm có cồn
Giữ hộp dưỡng ẩm trong tủ lạnh làm cảm giác dễ chịu hơn nhiều.
Những gì không nên làm
- Không bôi kem đánh răng
- Không bôi nước mắm hay các mẹo dân gian
- Không chọc vỡ bọng nước
- Không chà bong da
- Không tắm nước nóng
Các mẹo dân gian bôi lên vết bỏng thường làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
Về bọng nước
- Là lớp bảo vệ tự nhiên
- Để nguyên cho tự lành
- Che nhẹ bằng gạc nếu dễ vỡ
- Nếu vỡ thì giữ sạch
- Bọng nước diện rộng cần đi khám
Lớp da trên bọng nước là băng gạc tự nhiên tốt nhất.
Về giai đoạn bong da
- Là quá trình bình thường sau bỏng
- Không bóc hay chà
- Dưỡng ẩm để giảm khó chịu
- Da mới rất nhạy cảm với nắng
- Che chắn kỹ giai đoạn này
Lớp da mới sau bong rất dễ bỏng lại nên cần bảo vệ kỹ hơn.
Giảm đau
- Có thể dùng thuốc giảm đau thông thường
- Hỏi dược sĩ về loại phù hợp
- Mặc đồ rộng và mềm
- Giữ phòng mát
- Tránh ma sát lên vùng bỏng
Hỏi dược sĩ về loại giảm đau phù hợp với tình trạng sức khoẻ của mình.
Khi nào cần đi khám
- Bọng nước diện rộng
- Sốt hoặc ớn lạnh
- Buồn nôn và chóng mặt
- Đau dữ dội
- Có dấu hiệu nhiễm khuẩn
Sốt và ớn lạnh sau bỏng nắng là dấu hiệu cần được khám.
Với trẻ em
- Trẻ nhỏ bỏng nắng nên được khám
- Mất nước nhanh hơn
- Da mỏng hơn nên tổn thương nặng hơn
- Bỏng nắng lúc nhỏ ảnh hưởng nguy cơ lâu dài
- Phòng ngừa là ưu tiên
Những lần bỏng nắng thời thơ ấu có trọng số đặc biệt lớn trong nguy cơ về sau.
Về thuốc làm nhạy cảm ánh sáng
- Một số thuốc làm da dễ bỏng hơn nhiều
- Một số kháng sinh và thuốc lợi tiểu
- Một số thuốc trị mụn
- Đọc cảnh báo trên tờ hướng dẫn
- Hỏi dược sĩ khi nhận thuốc mới
Người đang dùng các thuốc này có thể bỏng nắng chỉ sau một thời gian rất ngắn.
Về say nắng
- Khác với bỏng nắng
- Là tình trạng toàn thân
- Sốt cao, lú lẫn, ngừng đổ mồ hôi
- Là tình huống cấp cứu
- Gọi cấp cứu ngay
Lú lẫn kèm sốt cao sau khi ở ngoài nắng là tình huống cần gọi cấp cứu.
Hậu quả lâu dài của mỗi lần bỏng
- Tổn thương tích luỹ
- Tăng nguy cơ ung thư da
- Đẩy nhanh lão hoá da
- Tăng sắc tố sau đó
- Không có lần bỏng nào là vô hại
Mỗi lần bỏng nắng đều cộng vào một tài khoản mà không ai rút ra được.
Sau khi lành thì làm gì
- Xem lại vì sao lần này bị bỏng
- Điều chỉnh cách bảo vệ lần sau
- Vùng vừa bỏng cần che chắn kỹ hơn
- Theo dõi sắc tố xuất hiện sau đó
- Ghi lại để không lặp lại
Mỗi lần bị bỏng là một bài học về chỗ hổng trong cách bảo vệ của mình.
Phòng ngừa là chính
- Chống nắng đủ lượng và bôi lại
- Che chắn vật lý
- Tránh giờ nắng gắt
- Cẩn thận ở biển và trên cao
- Đặt báo giờ khi ở ngoài lâu
Không có cách xử lý bỏng nắng nào tốt bằng việc không bị bỏng.
Cách nghĩ thực tế
- Triệu chứng xuất hiện muộn nên dễ bị quá mức mà không biết
- Làm mát và bù nước là hai việc đầu tiên
- Không chọc vỡ bọng nước và không bóc da
- Bọng nước diện rộng hoặc sốt thì đi khám
- Mỗi lần bỏng đều cộng vào nguy cơ lâu dài
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy gọi cấp cứu khi có dấu hiệu say nắng.
Câu hỏi thường gặp
Xử lý bỏng nắng tại nhà thế nào?
Làm mát bằng nước mát, uống nhiều nước, dưỡng ẩm bằng sản phẩm dịu nhẹ, mặc đồ rộng và tránh nắng cho tới khi da lành.
Có nên chọc vỡ bọng nước không?
Không. Bọng nước là lớp bảo vệ tự nhiên. Chọc vỡ làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và để lại sẹo.
Khi nào bỏng nắng cần đi khám?
Khi có bọng nước diện rộng, sốt, ớn lạnh, buồn nôn, chóng mặt, đau dữ dội hoặc khi trẻ nhỏ bị bỏng nắng.
Bỏng nắng có làm tăng nguy cơ ung thư da không?
Có. Các lần bỏng nắng cộng dồn làm tăng nguy cơ, và những lần bỏng ở tuổi nhỏ có ảnh hưởng đặc biệt lớn.