Da của người tiểu đường

Có những trường hợp tiểu đường được chẩn đoán lần đầu tại phòng khám da liễu.

Vì sao da bị ảnh hưởng

• Đường huyết cao ảnh hưởng mạch máu nhỏ
• Ảnh hưởng dây thần kinh ngoại biên
• Giảm khả năng chống nhiễm khuẩn
• Làm da mất nước nhiều hơn
• Làm chậm lành vết thương

Cả bốn cơ chế này cộng lại làm da trở nên dễ tổn thương hơn nhiều.

Da khô và ngứa

• Rất thường gặp
• Nhất là ở cẳng chân
• Gãi gây trầy xước
• Trầy xước dễ nhiễm khuẩn
• Dưỡng ẩm là việc nên làm hằng ngày

Với người tiểu đường, dưỡng ẩm không chỉ là thẩm mỹ mà là phòng nhiễm khuẩn.

Vùng da sẫm và dày ở nếp gấp

• Ở cổ, nách và bẹn
• Cảm giác dày như nhung
• Liên quan tới kháng insulin
• Có thể xuất hiện trước khi chẩn đoán
• Là lý do nên xét nghiệm đường huyết

Dấu hiệu này có thể xuất hiện nhiều năm trước khi tiểu đường được chẩn đoán.

Nhiễm nấm

• Hay gặp hơn ở người tiểu đường
• Kẽ ngón chân
• Vùng nếp gấp
• Vùng kín
• Nấm móng cũng thường gặp

Nấm kẽ ngón chân tạo cửa ngõ cho vi khuẩn xâm nhập nên cần được xử lý.

Nhiễm khuẩn da

• Dễ xảy ra hơn
• Diễn biến nhanh hơn
• Nhọt và viêm mô tế bào
• Cần điều trị sớm
• Không tự nặn hay tự xử lý

Một nốt nhọt ở người tiểu đường cần được xử lý sớm hơn so với người khác.

Vì sao bàn chân là ưu tiên

• Tổn thương thần kinh làm giảm cảm giác
• Vết thương không được nhận ra
• Tuần hoàn kém làm chậm lành
• Dễ tiến triển thành loét
• Là nguyên nhân hàng đầu của biến chứng nặng

Không cảm thấy đau chính là điều nguy hiểm nhất ở bàn chân người tiểu đường.

Kiểm tra bàn chân mỗi ngày

• Xem cả lòng bàn chân
• Xem kẽ các ngón
• Dùng gương nếu khó nhìn
• Nhờ người nhà xem giúp
• Tìm vết xước, phồng rộp, đổi màu

Dùng một chiếc gương nhỏ đặt trên sàn giúp xem được lòng bàn chân dễ dàng.

Chăm sóc bàn chân

• Rửa sạch và lau khô kỹ kẽ ngón
• Dưỡng ẩm nhưng tránh kẽ ngón
• Cắt móng thẳng không cắt sát góc
• Không tự cắt chai chân
• Không ngâm chân nước nóng

Không ngâm chân nước nóng vì có thể bỏng mà không cảm thấy.

Chọn giày dép

• Vừa vặn không chật
• Không đi chân đất
• Kiểm tra trong giày trước khi đi
• Thay tất mỗi ngày
• Tránh giày mới đi cả ngày ngay

Sờ tay vào trong giày trước khi đi để tìm vật lạ là thói quen nên có.

Dấu hiệu bàn chân cần đi khám ngay

• Vết loét dù nhỏ
• Đổi màu bất thường
• Sưng nóng đỏ
• Có mùi hôi
• Vết thương không lành sau vài ngày

Một vết loét nhỏ ở bàn chân người tiểu đường không bao giờ là chuyện nhỏ.

Về vết thương chậm lành

• Đường huyết cao làm chậm lành
• Kiểm soát đường huyết giúp lành nhanh hơn
• Không tự bôi thuốc lạ
• Giữ sạch và khô
• Đi khám nếu không cải thiện

Kiểm soát đường huyết là phần của việc chữa lành vết thương.

Thay đổi ở vị trí tiêm

• Tiêm mãi một chỗ gây chai mô
• Chỗ chai hấp thu thuốc thất thường
• Luân chuyển vị trí tiêm
• Kiểm tra vùng tiêm định kỳ
• Nói với bác sĩ nếu thấy cục cứng

Vùng chai ở chỗ tiêm làm đường huyết khó kiểm soát mà ít ai nghĩ tới.

Các biểu hiện da đặc thù khác

• Mảng sẫm hoặc bóng ở cẳng chân
• Da dày ở mu bàn tay
• Một số tổn thương đặc trưng
• Bác sĩ da liễu nhận ra được
• Nói rõ mình bị tiểu đường khi khám da

Nói rõ mình bị tiểu đường giúp bác sĩ da liễu nghĩ đúng hướng ngay từ đầu.

Kiểm soát đường huyết là gốc

• Cải thiện đường huyết cải thiện cả da
• Giảm nhiễm khuẩn
• Vết thương lành nhanh hơn
• Là biện pháp nền tảng
• Chăm sóc da không thay được điều này

Không kiểm soát được đường huyết thì mọi biện pháp chăm sóc da đều hạn chế.

Khám định kỳ

• Bác sĩ kiểm tra bàn chân định kỳ
• Đánh giá cảm giác và mạch máu
• Phát hiện sớm tổn thương thần kinh
• Đừng bỏ phần khám bàn chân
• Cởi giày tất khi khám

Nhiều người bỏ qua phần khám bàn chân vì ngại cởi giày tất.

Cách nghĩ thực tế

• Nhiều trường hợp tiểu đường phát hiện đầu tiên từ da
• Vùng da dày sẫm ở cổ là lý do nên xét nghiệm đường huyết
• Kiểm tra bàn chân mỗi ngày kể cả kẽ ngón
• Không ngâm chân nước nóng vì có thể bỏng mà không biết
• Vết loét bàn chân dù nhỏ cũng cần đi khám ngay

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy đi khám ngay khi có vết loét ở bàn chân.

Câu hỏi thường gặp