Ung thư da và cách tự kiểm tra

Đây là loại ung thư mà mắt thường có thể phát hiện, nên việc nhìn đều đặn rất có giá trị.

Vì sao tự kiểm tra có ý nghĩa

• Tổn thương nằm trên bề mặt
• Nhìn thấy được bằng mắt thường
• Phát hiện sớm thay đổi tiên lượng rất nhiều
• Không cần thiết bị gì
• Chỉ cần thói quen đều đặn

Phát hiện sớm trong nhóm bệnh này tạo ra khác biệt rất lớn về kết quả.

Các dấu hiệu cần chú ý ở nốt ruồi

• Không đối xứng giữa hai nửa
• Bờ không đều hoặc răng cưa
• Màu không đồng nhất
• Kích thước lớn dần
• Thay đổi theo thời gian

Trong năm dấu hiệu này, sự thay đổi theo thời gian là quan trọng nhất.

Nốt khác hẳn những nốt còn lại

• Phần lớn nốt ruồi của một người trông giống nhau
• Nốt khác hẳn đáng được chú ý
• Dù không có dấu hiệu nào rõ
• Là cách nhận biết đơn giản
• Đưa bác sĩ xem

Một nốt trông lạc lõng giữa các nốt khác đáng được bác sĩ xem.

Các dấu hiệu khác cần chú ý

• Vết loét không lành sau vài tuần
• Nốt chảy máu dễ dàng
• Mảng đỏ có vảy dai dẳng
• Nốt bóng như ngọc trai
• Nốt ngứa hoặc đau kéo dài

Vết loét không lành là dấu hiệu bị bỏ qua nhiều nhất vì trông có vẻ vô hại.

Cách tự kiểm tra

• Trước gương lớn với đủ ánh sáng
• Kiểm tra mặt trước và sau
• Giơ tay xem hai bên sườn và nách
• Xem lòng bàn tay và bàn chân
• Nhờ người nhà xem lưng và gáy

Vùng lưng và gáy là nơi tổn thương hay bị phát hiện muộn nhất.

Những vùng hay bị bỏ qua

• Da đầu
• Giữa các ngón chân
• Dưới móng tay và móng chân
• Sau tai
• Vùng kín

Vệt sẫm màu mới xuất hiện dưới móng cần được bác sĩ xem.

Chụp ảnh để so sánh

• Chụp các nốt đáng chú ý
• Đặt thước hoặc vật so sánh bên cạnh
• Cùng ánh sáng mỗi lần
• So sánh sau vài tháng
• Thay đổi mới là điều quan trọng

Ảnh cho thấy sự thay đổi mà trí nhớ không bao giờ nhận ra được.

Tần suất kiểm tra

• Khoảng mỗi tháng một lần
• Gắn với một mốc cố định
• Không cần quá thường xuyên
• Đều đặn quan trọng hơn
• Đừng để thành nỗi ám ảnh

Mỗi tháng một lần là đủ và không nên biến thành việc kiểm tra hằng ngày.

Ai có nguy cơ cao hơn

• Da sáng dễ bỏng nắng
• Có nhiều nốt ruồi
• Tiền sử gia đình
• Từng bỏng nắng nhiều lần nhất là lúc nhỏ
• Làm việc ngoài trời lâu năm

Những lần bỏng nắng thời thơ ấu vẫn ảnh hưởng tới nguy cơ nhiều chục năm sau.

Về suy giảm miễn dịch

• Người ghép tạng có nguy cơ cao hơn nhiều
• Người dùng thuốc ức chế miễn dịch
• Cần kiểm tra da định kỳ với bác sĩ
• Chống nắng càng quan trọng hơn
• Hỏi bác sĩ về lịch theo dõi

Người ghép tạng cần được khám da định kỳ theo lịch cụ thể.

Về giường tắm nắng nhân tạo

• Làm tăng nguy cơ rõ rệt
• Không an toàn hơn nắng tự nhiên
• Nguy cơ cao hơn khi dùng từ trẻ
• Không phải cách chuẩn bị da trước khi đi biển
• Nên tránh

Không có cách nào làm rám da một cách an toàn.

Không có làn da rám nắng an toàn

• Rám nắng là dấu hiệu da đã bị tổn thương
• Là phản ứng bảo vệ sau khi đã bị hại
• Không phải dấu hiệu khoẻ mạnh
• Tổn thương tích luỹ dù không bỏng
• Đây là điểm quan trọng

Màu da rám nắng chính là bằng chứng cho thấy tổn thương đã xảy ra.

Khi nào đi khám ngay

• Nốt thay đổi nhanh
• Vết loét không lành
• Nốt chảy máu
• Nốt mới xuất hiện ở người lớn tuổi
• Bất kỳ điều gì làm mình lo lắng

Không cần chắc chắn mới đi khám, sự lo lắng đã là lý do đủ.

Đừng chờ đợi

• Nhiều người chờ vì sợ kết quả
• Chờ đợi làm tiên lượng xấu đi
• Phần lớn tổn thương hoá ra lành tính
• Một lần khám giải toả được lo lắng
• Phát hiện sớm thay đổi tất cả

Nỗi sợ kết quả khiến nhiều người chờ tới lúc muộn hơn nhiều so với cần thiết.

Cách nghĩ thực tế

• Đây là ung thư nhìn thấy được nên phát hiện sớm rất khả thi
• Sự thay đổi theo thời gian là dấu hiệu quan trọng nhất
• Vết loét không lành sau vài tuần cần được khám
• Nhờ người nhà xem giúp lưng và gáy
• Không có làn da rám nắng nào là an toàn

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy khám da liễu ngay khi có tổn thương thay đổi.

Câu hỏi thường gặp