Tìm ra yếu tố khởi phát của riêng mình

Danh sách yếu tố khởi phát của mỗi người khác nhau nên không thể sao chép của ai.

Vì sao cần tìm ra

• Tránh được thì giảm số đợt bùng phát
• Giảm nhu cầu dùng thuốc
• Chủ động hơn trong sinh hoạt
• Bớt lo lắng vì hiểu được diễn biến
• Là phần quan trọng của kiểm soát bệnh

Biết được vì sao bệnh bùng lên giúp người bệnh thấy mình kiểm soát được phần nào.

Nhóm yếu tố vật lý

• Thời tiết lạnh và khô
• Thay đổi nhiệt độ đột ngột
• Nóng bức và mồ hôi
• Ma sát từ quần áo
• Nước quá nóng

Thời tiết chuyển mùa là lúc nhiều người thấy bệnh bùng lên.

Nhóm chất tiếp xúc

• Xà phòng và sữa tắm mạnh
• Nước giặt và nước xả
• Nước hoa và sản phẩm có hương liệu
• Một số kim loại trong trang sức
• Găng tay cao su

Sản phẩm giặt giũ là nhóm hay bị bỏ qua nhất khi đi tìm nguyên nhân.

Nhóm vải và quần áo

• Len trực tiếp lên da
• Vải tổng hợp bí
• Quần áo chật
• Nhãn mác cọ vào da
• Cotton mềm thường dễ chịu nhất

Cắt bỏ nhãn mác trong cổ áo là việc nhỏ nhưng nhiều người thấy đỡ hẳn.

Nhóm môi trường

• Bụi nhà
• Nấm mốc
• Phấn hoa theo mùa
• Lông thú nuôi
• Không phải ai cũng nhạy cảm với chúng

Chỉ nên thay đổi môi trường sống khi có bằng chứng rõ là nó ảnh hưởng tới mình.

Về thức ăn

• Một số người có dị ứng thức ăn đi kèm
• Nhưng không phải phần lớn
• Không kiêng khi chưa có chẩn đoán
• Kiêng bừa gây thiếu dinh dưỡng
• Nhất là ở trẻ đang lớn

Loại bỏ cả nhóm thực phẩm khỏi bữa ăn của trẻ cần có chỉ định rõ ràng.

Nhóm yếu tố nội sinh

• Stress
• Thiếu ngủ
• Nhiễm khuẩn hô hấp
• Thay đổi nội tiết
• Khó tránh hoàn toàn

Nhiều người thấy bệnh bùng lên trong giai đoạn căng thẳng ở công việc.

Cách ghi nhật ký

• Ghi mức độ da mỗi ngày theo thang đơn giản
• Ghi mức ngứa
• Ghi những gì đã tiếp xúc khác thường
• Ghi thời tiết và giấc ngủ
• Ghi ngắn gọn để duy trì được

Một dòng mỗi ngày trong vài tuần đủ để thấy được kiểu lặp lại.

Đọc nhật ký thế nào

• Tìm kiểu lặp lại chứ không phải một lần
• Nhớ rằng có độ trễ vài ngày
• Một trùng hợp không phải bằng chứng
• Mang cho bác sĩ xem
• Bác sĩ giúp diễn giải

Độ trễ giữa lúc tiếp xúc và lúc da phản ứng làm việc tìm nguyên nhân khó hơn.

Thử loại bỏ từng thứ một

• Bỏ một thứ trong vài tuần
• Quan sát thay đổi
• Đưa lại để xác nhận nếu an toàn
• Không đổi nhiều thứ cùng lúc
• Kiên nhẫn với từng bước

Đổi năm thứ cùng lúc thì không biết được thứ nào có tác dụng.

Về xét nghiệm dị ứng

• Có thể hữu ích trong một số trường hợp
• Dương tính không luôn nghĩa là gây bệnh
• Cần diễn giải cùng bệnh sử
• Bác sĩ chỉ định khi cần
• Không tự làm rồi tự kiêng

Một kết quả dương tính không tự động có nghĩa là phải kiêng thứ đó.

Về vận động và mồ hôi

• Mồ hôi có thể làm ngứa
• Nhưng không nên bỏ vận động
• Tắm nhẹ ngay sau khi tập
• Dưỡng ẩm sau đó
• Chọn thời điểm mát mẻ hơn

Bỏ vận động vì sợ mồ hôi là cái giá quá lớn so với lợi ích.

Về công việc

• Một số nghề tiếp xúc nhiều chất kích ứng
• Rửa tay nhiều lần
• Đeo găng lâu
• Cần biện pháp bảo vệ riêng
• Nói với bác sĩ về đặc thù công việc

Người làm nghề phải rửa tay nhiều lần mỗi ngày cần chiến lược bảo vệ riêng.

Không kiêng quá mức

• Kiêng khem cực đoan làm khổ người bệnh
• Không cải thiện nếu không đúng yếu tố
• Ảnh hưởng dinh dưỡng và sinh hoạt
• Chỉ tránh thứ đã xác định được
• Cân bằng giữa kiểm soát và sống bình thường

Mục tiêu là sống bình thường chứ không phải sống trong một danh sách cấm.

Chia sẻ với gia đình

• Cả nhà cùng biết yếu tố cần tránh
• Đổi nước giặt cho cả nhà
• Giữ nhà thoáng và ít bụi
• Hỗ trợ lẫn nhau
• Giảm gánh nặng cho người bệnh

Khi cả nhà cùng thay đổi thì người bệnh không cảm thấy mình là gánh nặng.

Cách nghĩ thực tế

• Mỗi người có danh sách yếu tố khởi phát riêng
• Nhật ký ngắn gọn trong vài tuần giúp tìm ra
• Tìm kiểu lặp lại chứ không phải một trùng hợp
• Không kiêng thức ăn khi chưa có chẩn đoán
• Không kiêng quá mức tới mức khổ sở

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi bác sĩ trước khi loại bỏ nhóm thực phẩm nào.

Câu hỏi thường gặp